ايرانيان همه مىخواستند از ادامه عمل كمپانى هلند كه واردات را به يك ميزان نگهميداشت ولى خريد ابريشم را كاهش مىداد ، جلوگيرى به عمل آورند . خوشبختانه در اين زمان تهيه ابريشم از هند كاهش يافت و ابريشم راه دريائى مديترانه هم از خصومت انگليس و هلند عليه فرانسه لطمه خورد چون اين جنگ مديترانه را براى عبورومرور ناوگانهاى خطرناك كرده بود . بنابراين در سال 1694 م . توافق‌نامه‌اى مبنىبر صدور 300 بار ابريشم در سال از قرار بارى 44 تومان به امضاء رسيد . در اين ايام كه تقاضا براى ابريشم ايران بار ديگر بالا رفته و توليد را افزايش داده بود ، ايرانيان درصدد برآمدند تا كمپانيهاى انگليس و هلند را براى كمك به آنها در حمله به مسقط متقاعد سازند چون راهزنان مسقطى به كشتىها حمله‌برده و سواحل خليج فارس را غارت مىكردند . هيچ يك از كمپانيها زير بار اين كار نرفتند ، ولى ايرانيان در نيت خود استوار بودند . هنگاميكه ياكوبوس هوخ‌كامر ( Jacobus Hoogkammer ) در سال 1701 م . وارد ايران شد نتوانست معامله را با شرايط قديمى تجديد كند ، چون قيمت موجود براى هر بار ابريشم 48 تومان و يا 200 بار از قرار هر بارى 44 تومان به اضافه دوسيه ويژه بود . اين وضعيت تا اواخر دوره صفوى ادامه يافت و كمپانى هلند به امر ورود ادويه و منسوجات در سطح وسيعى ادامه داد و از كمك به ايران در قضيه مسقط تن زد . ارمنيان در سرتاسر اين دوره در آمستردام پايگاههاى بازرگانى داشتند و شبكه‌اى از ارتباطات را در اطراف مديترانه راه انداخته و به‌تدريج توجه خود را به روسيه معطوف كردند . ( 2 ) فرانسه و پرتقال كمپانى فرانسه به اندازه كمپانيهاى انگليس و هلند در ايران حضور نداشت و در سده هفدهم تأثير رسمى اندكى اعمال كرد ولى تعدادى از تجار فرانسوى در ايران به امر تجارت مشغول بوده‌اند چنانچه نمونه تاورنيه و شاردن اين ادعا را به ثبوت مىرساند . سياست فرانسه در ايران شديدا تحت‌تأثير روابط مودت‌آميز سنتى آن با تركيه و پيوندهاى بازرگانى مارسى با مديترانه بود . با همه علاقه كاردينال ريشيليو و استقرار ميسيون كاپوسن‌ها تحت رهبرى پىير پاسيفيك دو پرووانس در اصفهان ( سال 1627 م . ) روابط تجارى با ايران چندان اهميتى نداشت ، ولى تعدادى از ارمنيان تحت شرايط سختى در مارسى تجارت مىكردند . تا زمان كلبر اقدام چشمگيرى براى حضور زنده فرانسه در ايران صورت نگرفت . « 1 » هدف كلبر اين بود كه « از راه همكارى و يا رقابت

--> ( 1 ) - Histoire du commerce de Marseille ، جلد 5 ، چاپ ر . پارى ( پاريس ، 1957 م . ) ، ص 14 .